โดย นายเอกรินทร์ บุญมาก
นักศึกษาสาธารณสุขศาสตร์
นักศึกษาสาธารณสุขศาสตร์
ในปี ค.ศ. 1939 ที่ Psychiatric Clinic แห่งมหาวิทยาลัยของประเทศนอรเวย์
Gabriel Langfeldt ได้ใช้คำ “Schizophreniform” ในการอธิบายอาการที่มีการเริ่มต้นอย่างทันทีทันใด ร่วมกับ mood symptoms
และ clouding of consciousness. The Text Revision of the
Fourth edition of the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
(DSM-IV-TR) ได้อธิบาย schizophreniform disorder ว่ามีความเหมือนกับ schizophrenia ยกเว้นว่า
อาการของโรคจะสิ้นสุดลงภายใน ระยะเวลาไม่เกิน 6 เดือนและผู้ป่วย schizophreniform
disorder สามารถกลับไปสู่สภาวะการทำ งานเดิมเมื่อได้รับการดูแลรักษา
ในทางกลับกันผู้ป่วย schizophrenia จะต้องมีอาการดังกล่าวอย่างต่อเนื่องไม่ต่ำกว่า
6 เดือนขึ้นไปและไม่สามารถกลับไปสู่สภาวะการทำงานเดิมอย่างสมบูรณ์เมื่อได้รับการดูแลรักษา
ดังนั้นบทความนี้จะช่วยให้เข้าใจโรค schizophreniform disorder ได้มากขึ้น
ระบาดวิทยา
ขอมูลการเกิดของโรค schizophreniform disorder ซึ่งความผิดปกติดังกลาวมักเกิดขึ้นในชวงของวัยรุน และวัยหนุมสาว (18-35ป) และในจำนวนที่นอยกวาครึ่ง ที่จะเปน schizophrenia ความชุกในชวงชีวิตมีอัตราอยูที่รอยละ 0.2
และมีความชุกในชวง 1 ปมีอัตราอยูที่รอยละ 0.1การศึกษามากมายไดแสดงใหเห็นวาการที่ผูปวยมีญาติที่เปนschizophreniform
disorder มีความเสี่ยงสูงที่จะเปนโรคจิตเวชกลุมอื่น
แตการแพรกระจายของความผิดปกติดังกลาว แตกตางจากการแพรกระจาย
ของผูปวยที่มีญาติเปนโรค schizophrenia and bipolar disorders โดยเฉพาะเครือญาติของผูปวยที่เปน schizophreniform disorder สวนมากจะเปน mood disorders มากกวาผูปวยที่มีญาติเปน
schizophrenia และมากกวานั้นผูปวยที่มีญาติเปน schizophreniform
disorder มักจะไดรับ วินิจฉัยวาเปน a psychotic mood
disorder มากกว่าผูป่วยที่มีญาติเปน bipolar disorders
สาเหตุ
สาเหตุของ schizophreniform disorder นั้นยังไมมีใครทราบแตในบันทึกของ
Langfeldt ในป ค.ศ. 1939 ผูปวยที่ไดรับการวินิจฉัยโรคนี้เกิดจากหลายปจจัย
(heterogeneous causes) ซึ่งโดยทั่วไปผูปวยบางรายมีอาการผิดปกติคลายกับอาการของโรค
schizophrenia แตขณะที่รายอื่นๆ อาจมีอาการผิดปกติที่คล้ายกับอาการของ
mood disorder และจากขอมูลบางแหงแสดงใหทราบวา
ความสัมพันธทางเครือญาติเกี่ยวเนื่องกับอาการของ schizophrenia จากการศึกษาไดพบวากลุมผูปวย Schizophreniform disorder มี affective symptoms มากกวา (โดยเฉพาะอยางยิ่งอาการ
mania) และ มีผลการรักษาที่ดีกว่าผูปวย schizophrenia
และการเพิ่มขึ้นของการเกิด mood disorders ในเครือญาติของผูปวยโรค
schizophreniform disorder แสดงใหเห็นถึงความสัมพันธอันเกี่ยวเนื่องกับ
mood disorders ขอมูลทางระบาดวิทยามีความสอดคลองอยางยิ่งกับขอสันนิษฐานที่วินิจฉัยในขณะนั้น
เพื่อระบุกลุมผูปวย ซึ่งบางรายมีอาการผิดปกติเหมือน schizophrenia ในขณะที่บางรายมีอาการผิดปกติคลายกับ mood disorder
Brain
Imaging
ความผิดปกติใน the inferior prefrontal region ของสมองในขณะที่ผูปวยทำแบบทดสอบ
a region-specific psychological task (the Wisconsin Card Sorting Test) ดังที่พบในผูปวย schizophrenia ก็ไดถูกพบในผูปวย
schizophreniform disorder เชนกัน และงานศึกษาชิ้นหนึ่งก็ไดแสดงถึงความผิดปกติของ
the left hemisphere และงานศึกษาชิ้นนี้ยังพบความบกพรองของ striatal
activity suppression จากขอมูลสามารถอธิบายใหทราบถึงความคลายกันระหวาง
the psychotic symptoms ของ schizophrenia กับ the psychotic symptoms ของn schizophreniform
disorder และยิ่งไปกวานั้นความเขาใจใน central nervous
system (CNS) factors สามารถนำ ไปสูการรักษาระยะยาวของ schizophrenia
หรือการรักษาที่มีระยะเวลาสั้นกวาของ schizophreniform
disorder ไดตอไป อยางไรก็ตามจากขอมูลบางแหงแสดงใหเห็นวาผูปวย
schizophreniform disorder อาจจะมี enlarged cerebral
ventricles โดยดูจาก computed tomography (CT) และ magnetic resonance imaging (MRI)
การวินิจฉัยโรคและอาการทางคลินิก
The
DSM-IV-TR criteria สำหรับ schizophreniform disorder คือ an acute psychotic disorder ที่มี onset
อยางรวดเร็ว และขาด a long prodromal phrase ถึงแมวาผูปวย
schizophreniform disorder อาจไดผานชวงเวลาการทำ
งานของรางกายที่แยลงในตอนนั้น
ซึ่งขอมูลโดยรวมของอาการเริ่มตนนั้นเหมือนกับอาการของ schizophrenia หรือ มีอาการ 2 ลักษณะดังนี้หรือมากกวาของ psychotic symptoms
(hallucinations, delusions, disorganize speech and behavior,or negative
symptoms) ตองแสดงอาการออกมา ซึ่ง schineiderian first-rank
symptoms ถูกพบบอยครั้ง และความเปนไปไดที่เพิ่มขึ้นถูกพบจาก emotional
turmoil และ confusion ซึ่งการแสดงของอาการอยางหนึ่งอยางใดสามารถถือไดวาทำ
ใหมีคำวินิจฉัยโรคที่ดี แตถึงอยางไรก็ตาม negative symptoms ก็อาจแสดงอาการออกมาได ซึ่งอาการเหลานี้มีความสัมพันธที่พบไดนอย ใน schizophreniform
disorder ในชวงระยะสั้นๆ ของการเขารักษาครั้งแรกของผูปวย schizophreniform
หนึ่งในสี่ถูกพบวาเปน negative symptom ซึ่งในชวงแรกเริ่มผูปวยเกือบทุกคน
ถูกจัดใหเปน “schizophreniform disorder” และอีก 2 ปตอมา
ผูปวยถึงรอยละ 73 ถูกวินิจฉัยอีกครั้ง แลวพบวาเปน schizophrenia โดยการอธิบายความหมายผูปวย schizophreniform disorder กลับมาสูสภาวะปกติ ภายในระยะเวลา 6 เดือน
และในบางกรณีโรคนี้อาจเปนเพียงชั่วคราว ที่มาจากการเกิดขึ้นมากกวา 1
ครั้งหลังจากชวงระยะเวลาที่ยาวนานของ full zemission และถารวมเขากับเวลาของอาการก็จะเกินกวาระยะเวลา
6 เดือน อยางไรก็ตาม schizophrenia ก็ควรถูกพิจารณา
หรือคำนึงถึงดวย
การวินิจฉัยแยกโรค
ถือไดวาเปนเรื่องสำคัญ ที่ในครั้งแรกจะตองบอกถึงความแตกตาง
ของ schizophreniform
จาก psychoses ที่สามารถเกิดขึ้นจาก medical
conditions โดยดูจากรายละเอียดของประวัติ และผลการตรวจรางกาย
และเมื่อใดที่แสดงอาการ รวมถึงการทำการทดสอบทางหองปฏิบัติการ
หรือมีการศึกษาจากการนึกคิด ซึ่งประวัติของการใชยา นั้นรวมถึง over-the-counter
medications และยาสมุนไพร ถือไดวาเปนสวนสำคัญมาก สามารถทำ
ใหเกิดโรคทางจิตที่รุนแรง ถึงแมวาอาจจะไมเปนไปไดเสมอไปที่จะแยกแยะ substance-induced
psychosis จาก other psychotic disorders cross-sectional และการเกิดขึ้นอยางรวดเร็วของ psychotic symptoms ในผูปวยที่มีประวัติอันมีลักษณะสำคัญ
สามารถนำไปสูขอสงสัยของ
a
substance-induced psychosis ซึ่งรายละเอียดของขอมูล
ใชทั้งประวัติผูปวย และ toxicological screen อาจถือไดวามีความสำคัญสำหรับการวางแผนรักษาของแตละบุคคลที่มีอาการเริ่มแรกของ
psychosis ระยะเวลาของ psychotic symptoms นั้นถือเปนปจจัยหนึ่งที่แยกแยะ schizophreniform disorder จาก other syndromes โดย schizophrenia จะถูกวินิจฉัยออกมาเมื่อระยะเวลาของ ระยะอาการนำ ระยะอาการที่เปน
และระยะอาการที่ยังคงเปนอยู นั้นรวมแลวเปนระยะเวลาที่มากกวา 6 เดือน
ในขณะที่ลักษณะอาการที่เกิดขึ้นเปนระยะเวลานอยกวา 1 เดือน แสดงใหเห็นถึงเพียง psychotic
disorders ในสวนของ DSM-IV-TR จากการวินิจฉัยโดยสังเขปของ
psychotic disorders ไมไดกำหนดถึงการแสดงออกของอาการที่เปนสวนสำคัญที่กระตุนใหเกิดความตึงเครียด การที่จะแยกแยะลักษณะของ
mood
disorders กับ psychotic จาก schizophreniform
disorder ในบางครั้งนั้นถือไดวาเปนการยากมาก และทั้ง schizophreniform
disorder กับ schizophrenia สามารถถือเปนโรคที่เปนการวินิจฉัยรวมกับ
mood และ anxiety disordersได
มากไปกวานั้นสิ่งที่มักทำ ใหสับสนคือ mood symptoms เชน การสูญเสียความสนใจ
หรือความพึงพอใจ อาจทำ ใหเปนการยากที่จะแยกแยะออกจาก negative symptoms,
avolition และ anhedonia บาง mood
symptoms อาจแสดงอาการในชวงระยะเวลาเริ่มแรกของ schizophrenia
ดังนั้นประวัติอยางละเอียดของผูปวยในชวงหลายป
นั้นถือวาสำคัญมากในการใชอธิบายชี้แจงในคำวินิจฉัย เนื่องจากอาการที่ปรากฏของ psychotic
symptoms มีลักษณะเฉพาะตัว ระหวางชวงเวลาของ mood
disturbances ที่เปนการแสดงอาการเริ่มแรกของ mood disorders
การรักษา
การนำ เขารักษาในโรงพยาบาล ถือเปนเรื่องสำคัญสำหรับการดูแลรักษาผูปวย
schizophreniform
disorder ซึ่งทำ ใหเกิดประสิทธิภาพในการประเมิน การดูแลรักษา
และการควบคุมดูแลพฤติกรรมของผูปวย โดยที่ psychotic symptoms สามารถถูกรักษาดวย antipsychotic drugs (e.g., risperidone) ซึ่งมีระยะเวลาการรักษานาน 3-6 เดือน และจากงานศึกษามากมายไดแสดงใหทราบวาผูปวย
schizophreniform disorder ตอบสนองการใช antipsychotic
treatment รวดเร็วกวาผูป่วย schizophrenia และในงานศึกษาอีกชิ้นหนึ่ง
ไดระบุไววาประมาณรอยละ 75 ของผูปวย schizophreniform disorder และเพียงรอยละ 20 ของผูปวย schizophrenia มีการตอบสนองการใช
antipsychotic medications ภายใน 8 วัน และในการวิจัยการใช lithium
(Eskalit),carbamazepine (Tegretol) และ valproate
(Depakene) มีความเปนไปไดตอไปที่จะถูกรับรองใหใชในการรักษาและปองกันโรค
ในกรณีที่ผูปวยรายนั้นกลับมาเปนโรคอีกครั้ง และการฟนฟูสภาพจิตหรือจิตบำบัด
ถือไดวาเปนเรื่องสำคัญในการชวยผูปวยแยกแยะ psychotic experiences ใหเขาใจเกี่ยวกับสภาพจิตใจของผูปวยเอง และการดำ เนินชีวิตที่ปกติ
และการรักษาทางจิตเวชดวยไฟฟา (Electroconvulsive therapy) อาจถูกใชในผูปวยบางราย
โดยเฉพาะอยางยิ่งรายที่ไมสามารถเคลื่อนไหวได หรือมีลักษณะที่ซึมเศรา หดหู
สรุป
จากเนื้อหาขางตนจะเห็นไดวาโรค schizophreniform
disorder มีลักษณะการวินิจฉัยและการดำ
เนินโรคที่มีลักษณะเฉพาะตัวและแตกตางจากโรค schizophrenia ในบางอาการและระยะเวลาการเกิดโรค
อยางไรก็ตามสุดทายแลวผูปวย schizophreniform disorderสวนมากจะกลายไปเปนผูปวย
schizophrenia ทั้งๆ ที่ไดรับการดูแลรักษา
ซึ่งในกรณีของคนไขดังกลาว การควบคุมและจัดการที่สอดคลองกันกับความเจ็บปวยที่เรื้อรัง
(chronic illness) จะตองถูกกำหนดและวางกฎเกณฑไวทั้งการรักษาดวยยา
จิตใจ สังคมครอบครัวและสิ่งแวดลอม
เอกสารอ้างอิง
อำนาจ
รัตนวิไล. (July-September
2012). “บทความฟนวิชา Schizophreniform Disorder”. เวชสารแพทยทหารบก. 65(3) :
203-206
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น